naglowek
AktualnościStyl ŻyciaUrodaZdrowiePoradnikWizyta w Aptece



Grypa jelitowa
lek. med. Ewa Pakuła

Popularnym od kilku lat określeniem infekcji jelitowej przebiegającej z biegunką, używanym przez naszych pacjentów, jest „grypa jelitowa”. Tymczasem za tą potoczną nazwą kryją się wirusowe zakażenia przewodu pokarmowego. Najczęstszymi patogenami są rotawirusy, choć zdarzają się też zakażenia wywołane przez norowirusy i rzadziej adenowirusy.

Warto przy tym uzmysłowić sobie, że wirusowe infekcje przewodu pokarmowego nie mają nic wspólnego z grypą jako taką, która jest ostrą chorobą wirusową układu oddechowego. To, co łączy wirusowe zakażenia układu pokarmowego z grypą, to sezonowość występowania, tj. w okresie od listopada do kwietnia.

Znamy 7 grup rotawirusów, przy czym trzy z nich: A, B i C są bardzo zaraźliwe dla człowieka. Rotawirusy są najczęstszą przyczyną ostrej biegunki u dzieci i dla nich są najniebezpieczniejsze. Droga zakażenia jest oralno-fekalna, ponieważ źródłem zakażenia jest osoba chora lub rekonwalescent wydalający wraz z kałem duże ilości cząstek wirusa. Wydalanie wirusa zaczyna się jeszcze przed wystąpieniem objawów choroby i trwa jakiś czas po ich ustąpieniu.

Rotawirusy przenoszone są dalej poprzez skażone nimi ręce, naczynia, inne przedmioty lub żywność. Przeważnie są to produkty, które nie wymagają obróbki cieplnej: owoce, sałatki, przystawki. Do zakażenia rotawirusami może dojść także podczas picia zanieczyszczonej nimi wody.

Rotawirusy mogą być także przenoszone drogą oddechową, lecz czy ta droga ma znaczenie dla zakażeń jelitowych, nie ustalono jednoznacznie. Nie stwierdzono natomiast trwałego nosicielstwa rotawirusów.

Przebieg choroby

Infekcje rotawirusowe najczęściej atakują niemowlęta i dzieci do lat trzech. One też najciężej chorują. Jednocześnie karmienie piersią chroni przez biegunką rotawirusową. U dzieci starszych i dorosłych choroba przebiega łagodniej i zdarza się zdecydowanie rzadziej niż u maluchów. Ciężko też chorują osoby z upośledzoną odpornością oraz przewlekłymi schorzeniami.

Zakażenie rotawirusem może przebiegać bezobjawowo, ale najczęściej daje objawy od łagodnych do silnych w zależności od wieku i ogólnego stanu zdrowia. Choroba wylęga się około dwóch dni, kiedy to wirusy mnożą się w jelitach i uszkadzają błonę śluzową.

Pierwszymi objawami są nudności, wymioty i wodnista biegunka. Następnie mogą pojawić się zawroty głowy, bóle mięśniowe oraz stan podgorączkowy lub gorączka powyżej 38 st. C. Biegunka może trwać nawet kilka dni i od jej nasilenia uzależniona jest ciężkość choroby.

Najpoważniejszym powikłaniem biegunki rotawirusowej jest odwodnienie oraz zaburzenia elektrolitowe. Jest to szczególnie niebezpieczne dla niemowląt i małych dzieci, osób starszych oraz osób obciążonych chorobami przewlekłymi, u których biegunka w połączeniu z wymiotami szybko doprowadza do odwodnienia, co wymaga pilnej hospitalizacji.

W celu potwierdzenia obecności rotawirusów w kale wykonuje się badanie mikrobiologiczne stolca wraz z badaniem w kierunku obecności antygenów wirusów. Przechorowanie rotawirusowej infekcji przewodu pokarmowego stymuluje pojawienie się w błonie śluzowej jelit przeciwciał, które chronią przed danym typem rotawirusa. Nie chronią one jednakże przed innymi typami rotawirusów, dlatego biegunka rotawirusowa może się powtórzyć.

Leczenie rotawirusowego zakażenia przewodu pokarmowego

Leczenie jest objawowe i ma na celu złagodzenie objawów choroby. U chorych niemowląt i małych dzieci oraz osób z upośledzoną odpornością konieczne jest leczenie szpitalne i nawadnianie drogą dożylną.

Farmaceuta w aptece może polecić osobom z lekką postacią biegunki rotawirusowej coś z leków dostępnych bez recepty:

  • Gastrolit do doustnego nawadniania, preparat, który regularnie przyjmowany w ciągu dnia uzupełnia niedobory wodno-elektrolitowe. Przy powtarzających się wymiotach doustne nawadnianie nie jest skuteczne i wówczas istnieje konieczność hospitalizacji i nawadniania dożylnego.

  • Preparat pałeczek kwasu mlekowego lub preparat szczepu drożdży Saccharomyces boulardii, które są probiotykami chroniącymi przewód pokarmowy przed kolonizacją chorobotwórczymi szczepami bakteryjnymi lub grzybami. Podawane dwa razy na dobę skracają czas trwania biegunki o 1-2 dni.

  • Smektyt lub tanninum albuminatum, które działają lekko zapierająco. W przypadku biegunki wodnistej, przebiegającej bez gorączki lub ze stanem podgorączkowym można też polecić loperamid.

  • Paracetamol działający przeciwgorączkowy, który jednocześnie nie podrażnia błony śluzowej przewodu pokarmowego.

    Ważna jest też dieta. Przez pierwszych kilka godzin nawadniania doustnego gastrolitem nie podaje się nic do jedzenia. Następnie można włączyć żywienie opierające się na gotowanej skrobi i kaszach. Można więc polecać: ryż, makaron, ziemniaki, pszenicę, owies oraz krakersy, banany, jogurt, zupy jarzynowe i gotowane warzywa. Posiłki powinny być mniejsze objętościowo, za to spożywane częściej. Gdy stolce stają się uformowane, można wrócić do normalnej diety.

    Zapobieganie wirusowym zakażeniom przewodu pokarmowego

    Z uwagi na oralno-fekalną drogę przenoszenia zapobieganie zakażeniom rotawirusowym obejmuje przestrzeganie zasad higieny osobistej oraz zasad higieny podczas przygotowywania potraw. Najważniejsze jest jednak mycie rąk. Poza tym ważne jest wdrażanie zasad higieny dzieciom od najmłodszych lat.

    A jeśli zakażenie pojawi się w domu, to do dezynfekcji sedesu, muszli ustępowej i nocników należy używać preparatów z podchlorynem sodu. Gdy biegunka wystąpi u niemowlęcia lub małego dziecka, to w czasie choroby należy używać tylko i wyłącznie pieluszek jednorazowego użytku, które po zużyciu należy szczelnie pakować w worki foliowe, zanim zostaną wyrzucone na śmietnik.

    Od 2006 r. w Polsce dostępne są doustne szczepionki zapobiegające rotawirusowym zakażeniom przewodu pokarmowego u dzieci. Szczepionki te zawierają ludzkie, żywe, atenuowane rotawirusy.
    Optymalny czas na szczepienie jest między 6. a 24. tyg. życia dziecka.


    Szczepionkę tę w zależności od zaleceń producenta podaje się dwa lub trzy razy w odstępie przynajmniej 4 tygodni. Jeśli dziecko wypluje lub zwróci większą część dawki szczepionki, można podać w czasie tej samej wizyty pojedynczą dodatkową dawkę. Szczepionkę przeciwko rotawirusom można jednocześnie stosować z innymi szczepionkami. Warto zachęcać młode mamy do zainteresowania się szczepieniami przeciwko rotawirusom, ponieważ one właśnie odpowiedzialne są każdego roku za 3,5 miliona ostrych biegunek u niemowląt i dzieci do lat trzech w Europie. Szczepienie zaś niemal w 100 procentach chroni dziecko przed zachorowaniem. n

    Piśmiennictwo: 1. „Choroby wewnętrzne”, pod red. Andrzeja Szczeklika, wyd. I, Medycyna Praktyczna, Kraków 2005. 2. Program szczepień ochronnych na rok 2008 – załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 20 marca 2008 r. w sprawie zasad przeprowadzania szczepień ochronnych przeciw chorobom zakaźnym w 2008 r.







  • projekt strony - rokart